Zon op School slaat twee vliegen in 1 klap

2011-03-16T06:40:00.000-07:00

Vergeleken met de rest van Europa produceert Nederland nauwelijks groene stroom. We lijken daar bovendien niet echt wakker van te liggen. Een project als ‘Zon op School’ slaat twee vliegen in een klap en kan zorgen voor een spectaculaire inhaalslag. Denkt Aren van Muijen.

De afgelopen verkiezingencampagne ging over van alles behalve over klimaat. Voor een land dat half onder de zeespiegel ligt is dat vreemd. Ook uit het VN jaarverslag van 2010, dit jaar geheel geweid aan klimaatverandering, blijkt dat Nederlanders, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Britten, Fransen Amerikanen(!), Chinezen(!), Brazilianen, kortom iedereen, veel minder geïnteresseerd zijn in de opwarming van de aarde dan je zou verwachten. Bovendien geloven wij veel minder dan anderen in de mogelijkheden van alternatieve energie. Hoe komt dat? En, belangrijker, wat kunnen we er aan doen?

Een spectaculaire stijging van de brandstofprijzen of een koolstoftax zou de meest eenvoudige oplossing zijn. Maar Kopenhagen is mislukt, dus een tax gaat er de komende tijd niet van komen. Ook de onlangs ontdekte aardgas reserves in leisteen en de zich steeds verder ontwikkelende mogelijkheden om nu eens eindelijk zonder al dat lastige ijs de Noordpool leeg te pompen staan een doorbraak van duurzame energie in de weg. De echte omslag zal dus moeten komen van kennis en bewustwording bij publiek en overheid.

Zon op School

Een succesvolle energietransitie berust op twee pijlers: het vanaf nu grootschalig opwekken van duurzame energie enerzijds en toekomstige generaties inzicht geven in de noodzaak van groene stroom anderzijds. Het lijkt evident dat scholen de aangewezen instanties zijn om leerlingen kennis van zaken bij te brengen. En laten nu juist ook schoolgebouwen zich perfect lenen voor serieuze zonne-energie systemen: scholen hebben grote daken en de meeste energie wordt overdag gebruikt, gelijktijdig met het moment dat zonnepanelen stroom leveren.

Er wordt tegenwoordig al behoorlijk wat aan milieu educatie gedaan. Partijen als het NME (Natuur en Milieu-educatie) en stichting IVN Nederland hebben lesmateriaal op de plank dat scholen kunnen opvragen en gebruiken. Er zijn ook scholen die een zonnesysteem laten plaatsen.

Uiteraard zijn dit goede initiatieven maar het zijn ook gemiste kansen. Het gaat namelijk om de combinatie. Een les over klimaatverandering, olie-afhankelijkheid en alternatieve energie maakt zoveel meer indruk als er op hetzelfde moment, bovenop de school, grootschalig zonnestroom wordt geoogst. Omgekeerd zullen leerlingen meer geïnteresseerd zijn in de zonnepanelen op het dak als ze precies weten waar ze voor dienen. De twee elementen versterken elkaar en dat is waarom dit concept alle steun verdient.

“Zon op School” heeft nog meer potentie. Een school met “Zon op School” kan zich profileren als groene, bewuste school. Dat is een sterke affichering. Daarnaast zijn er kansen te over om ook ouders bij het project te betrekken. De meest eenvoudige oplossing is een grote opbrengstmonitor aan de gevel van het gebouw. Iedereen die de school binnen komt kan precies aflezen wat het systeem produceert en wat er wordt bespaard aan geld en CO2. Zoiets spreekt aan, maakt nieuwsgierig en neemt de scepsis voor het onbekende weg.

Financiering
Lokale overheden, schoolbestuurders en andere betrokkenen onderschrijven allemaal de filosofie van Zon op School en willen direct aan de slag. Grootste probleem is natuurlijk het geld. Als een school een substantieel deel van de stroom zelf wil opwekken dan moet er fors worden geïnvesteerd. Een serieus systeem kan zo Honderdduizend euro kosten en voor de meeste scholen is dat te hoog gegrepen.

Toch hoeft dit geen probleem te zijn. Een school hoeft geen rendement op een dergelijke investering te maken en kan daarom de terugverdientijd over dertig jaar, de gemiddelde levensduur van een systeem, uitsmeren. Voor het schoolbestuur resteert alleen de vraag: gaan we dertig jaar lang geld overmaken aan de Nuon of gaan we dertig jaar een groenlening aflossen? Voor een bank is een school een veilige partij om geld te lenen. Een school zal niet van de een of de andere dag verdwijnen of failliet zijn. Mocht een bank toch nog huiverig zijn dan kan een garantiestelling van rijk, provincie of gemeente het laatste duwtje in de rug geven.

Nederland op de kaart

Er staan vijfendertig duizend scholen in Nederland. Als al dit dakoppervlak wordt aangewend voor zonne-energie dan is dat meteen wat productie betreft, een stap in de goede richting. Als onder datzelfde dak een nieuwe generatie wordt onderwezen over de energievoorziening van hun eigen toekomst dan wordt er gelijktijdig draagvlak gecreëerd voor een impopulaire maatregel als de CO2 tax. Duurzame energie moet voor de gemiddelde Nederlander over 25 jaar net zo logischzijn als tandenpoetsen. Het zal onze ranking op de VN-lijstjes goed doen.

Aren van Muijen is directeur van de Zonnefabriek

Zonnefabriek Inside

Zon op School slaat twee vliegen in 1 klap